Zelfgeleide Reflectiewandeling

TOPOPHILIA: Landscapes of Belonging

Sijthoff Cultuur, Leiden

Welkom, en hartelijk dank dat u hier bent. Ik ben Cath Duncan, de kunstenaar achter deze kunstwerken. U kunt hier meer lezen over mijn reis van rouwbegeleider naar kunstenaar.

Of u de tentoonstelling Topophilia: Landscapes of Belonging persoonlijk bezoekt of vanuit huis online deelneemt, deze zelfstandige reflectierondleiding nodigt u uit om de tijd te nemen voor de kunstwerken, stil te staan bij uw eigen ervaringen en op te merken wat u raakt, verrast of tot rust brengt.

Deze kunstwerken zijn ontstaan uit mijn voortdurende onderzoek naar hoe we na verlies een gevoel van verbondenheid en veerkracht kunnen opbouwen.

De term topofilie — voor het eerst gebruikt door de dichter W. H. Auden en later bekendgemaakt door geograaf Yi-Fu Tuan — beschrijft hoe onze liefde voor een bepaald landschap onze herinneringen, identiteit, cultuur en ons gevoel van verbondenheid vormt. Maar wat gebeurt er wanneer we een persoon, een plek, een manier van leven of een versie van onszelf verliezen?

Met lagen verf en gerecycled papier, geïnspireerd door de texturen en wijsheid van de natuur en door poëzie, heb ik een reis door deze innerlijke landschappen in kaart gebracht. De rondleiding bestaat uit vier hoofdstukken, elk met vier kunstwerken: van verlies en angst, via onzekerheid, naar de beschutting die we in de natuur kunnen vinden, en uiteindelijk naar verbondenheid — met onszelf, met de natuur en met elkaar. Onderweg ontdekt u misschien zelfs dat niet alleen wij erbij horen, maar dat ook alle moeilijke ervaringen in het leven erbij horen.

Neem de tijd. U kunt gerust pauzeren, rondwandelen, vooruitgaan of op een andere dag terugkomen. U hoeft niet alle vragen te beantwoorden — of zelfs maar één ervan. Blijf er even bij, houd ze in gedachten en laat ze uw nieuwsgierigheid, gevoeligheid, verbeeldingskracht en zorgzaamheid aanwakkeren. Dat is belangrijker dan welk antwoord dan ook.

Voordat u aan de rondleiding begint, kunt u even de tijd nemen om aan te komen: let op uw ademhaling, uw voeten op de grond en het eenvoudige feit dat u hier bent. En wanneer u er klaar voor bent, kunt u beginnen…

Hoofdstuk 1: Verlies, angst en desoriëntatie

Verlies kan voelen alsof de grond onder uw voeten wegzakt, en vaak komt de angst daarmee mee. In dit eerste hoofdstuk houden de landschappen gevoelens van desoriëntatie, vallen en opstaan, grenzen en beperkingen vast, evenals het lange, grijze weer van moeilijke dagen. Let tijdens het kijken op dat verlies niet het hele verhaal van uw leven is. Er worden ook andere draden geweven.

Tethered in the Drift (2025)

Gemengde techniek op doek
70 × 80 cm
€1200

Zachte blauwtinten, terracottakleuren en okertinten vormen een abstract landschap waarin vormen die aan land doen denken schuin staan en lijken te hangen aan kleurvlakken die aan de lucht doen denken. Het werk roept perioden op van desoriëntatie, onzekerheid en verdriet — momenten waarop de grond onder onze voeten lijkt weg te zakken en wat we dachten te weten niet langer zeker is. Toch is er, als we ernaar zoeken, binnen deze verschuivende vormen en kleuren altijd nog een anker: een gevoel van gronding, verbinding en evenwicht.

Wanneer de grond onder uw voeten verschoof, wat hield u toen verbonden met wat belangrijk voor u is? Dat kan een persoon zijn, een plek, een gewoonte, een herinnering of iets anders.

Welk deel van uzelf is stabiel gebleven tijdens de desoriëntatie, verandering en het verlies, en wat heeft u geholpen verbonden te blijven met dat deel?

Everything Falling, Everything Rising (2025)

Gemengde techniek op doek
70 × 80 cm x 2cm
€1200

Dit abstracte zeegezicht, met een hoge horizon, beweegt in dezelfde ritmes die zowel de natuur als het menselijk leven vormgeven. De gelaagde vormen lijken naar het licht te stijgen of er juist uit weg te drijven — een weerspiegeling van hoe onze emoties, energie, successen en zelfs onze ademhaling komen en gaan. Net als eb en vloed, die zich terugtrekken en terugkeren, weerspiegelt het werk de cyclische beweging van de natuur. Het suggereert dat stijgen en vallen geen mislukking is, maar deel uitmaakt van mens-zijn, leven en onze diepe verbondenheid met elkaar en met de aarde waartoe we behoren.

Wat is er in u omhooggekomen naast alles wat is gevallen, al was het maar heel stilletjes — zorgzaamheid, een vaardigheid, tederheid of vastberadenheid?

Wat vertelt u dat over wat belangrijk voor u is?

Now Hemmed In, Now Grasping All (2025)

Gemengde techniek op doek
100 × 120cm
€2300

Dit waterrijke, abstracte landschap weerspiegelt de beweging tussen het verdriet om verlies en de gratie van vernieuwing, zoals beschreven in Rainer Maria Rilkes gedicht ‘Evening’. Verticale verdelingen roepen grenzen tussen landen en tussen onszelf en anderen op, terwijl zachte kleurovergangen ruimte openen voor momenten van verbinding en overstijging. Net als het gedicht verbeeldt het werk het delicate evenwicht van het mens-zijn: gevormd door beperkingen, maar voortdurend reikend naar verbinding en een nieuw begin.

Denk aan één moment waarop u naar groei of verbinding reikte — hoe klein ook — terwijl u zich toch ingesloten voelde.

Wat maakte dat mogelijk?

Weathering (2026)

Gemengde techniek op houten paneel
30 × 30 cm
€395 (inclusief zwevende lijst van naturel hout)

Sommige dagen zijn grijs, en liever zouden we dat anders zien. Toch kunnen tijdens een wandeling langs een ruige kust, gekleed op het weer en zonder een beeld in gedachten van hoe de dag zou moeten zijn, de grijze lucht, de wind, de koude lucht en de motregen bevestigend en voedend aanvoelen. Ik vraag me af of het toelaten van sommige ongewenste gevoelens in het leven ook zo kan zijn. Als we loslaten wat gemakkelijker zou zijn geweest en ontdekken wat ons beschutting biedt, kunnen die gevoelens misschien draaglijk, betekenisvol en zelfs mooi worden.

Welk emotioneel weer probeert u weg te wensen?

Als u zich er niet langer tegen schrap zou zetten, welke vorm van beschutting of welke ‘kleding’ zou u dan kunnen helpen om het tegemoet te treden?

Hoofdstuk 2: Onzekerheid, geduld en vertrouwen op wat ons draagt

Na verlies blijven veel van onze vragen voorlopig onbeantwoord, en sommige krijgen misschien nooit een antwoord. Deze landschappen nodigen u uit om bij het onopgeloste te blijven, op te merken wat onder de oppervlakte stilletjes tot vruchtbare aarde wordt omgevormd en te vertrouwen op de stromingen die u mogelijk al met zich meevoeren.

Living the Questions(2026)

Gemengde techniek op doek
120 × 80 cm
€1900

Tussen spatten, schitteringen en wolken verdelen harde en zachte randen de kleuren en texturen in kleine werelden, als getijdenpoelen vol wonderen voor iedereen die bereid is even stil te staan. De kustlijn is een grens, net als de vele grenzen die we in het leven en in onszelf tegenkomen — grenzen die ons voor talloze vragen en keuzes stellen. De titel van het kunstwerk is geïnspireerd op het advies van Rainer Maria Rilke om geduldig te zijn met wat onopgelost blijft en ‘nu met de vragen te leven’. Blijf bij de kustlijn en verken haar; misschien zult u op een dag al levend uw weg naar het antwoord vinden.

Welke vragen draagt u met zich mee die nog geen antwoord of definitieve beslissing nodig hebben?

Wat zou er kunnen gebeuren als u, in plaats van haastig een oplossing te zoeken, ervoor kiest nog wat langer bij deze grens te blijven?

Nothing Is Wasted (2026)

Gemengde techniek op doek
60 × 70 cm
€895

Onder een smalle horizon draagt de grond het langzame werk van afbraak en wording: fragmenten, verliezen en begraven seizoenen veranderen stilletjes in voeding. In het donker is beweging: wortels die zoeken, materiaal dat losser wordt, leven dat zichzelf opnieuw ordent. Dit werk gaat over het geduld dat nodig is om de aarde te verzorgen in plaats van groei af te dwingen, en over het vertrouwen dat mislukking en verlies niet voor niets zijn. Ze worden juist voedende compost voor wat hierna komt.

Is er een verlies, een fout of een moeilijke periode in uw verhaal die achteraf voeding bleek te zijn voor wat daarna kwam? Wat is eruit gegroeid?

Wat in uw leven voelt op dit moment nog alsof het ‘onder de grond’ zit — nog niet zichtbaar, maar misschien wel in ontwikkeling? Wat vindt u van de manier waarop u die grond tot nu toe hebt verzorgd?

Mysteries, Yes (2026)

Gemengde techniek op doek.
70 × 50 cm
€750

Zachte vlakken in saliegroen, grijs en crème openen zich tot een landschap dat zowel zichtbaar als onzichtbaar lijkt — zwevend tussen vorm en sfeer. Geïnspireerd door de geest van Mary Olivers gedicht ‘Mysteries, Yes’, staat dit werk stil bij het gemak dat kan ontstaan wanneer we niet alles hoeven te begrijpen. Wetenschappelijke taal kan de wereld in detail beschrijven, maar er is ook een andere manier om haar te ontmoeten: met openheid, verwondering en vertrouwen in wat niet volledig onder woorden te brengen is. Het is een ruimte voor aandacht zonder zekerheid, waarin ontzag eenvoudig kan ontstaan door te kijken, op te merken en met stille vreugde te reageren.

Wat bent u op dit moment bereid níét te begrijpen?

Waarvan zou die bereidheid u kunnen bevrijden?

A Falcon, a Storm, or a Great Song? (2026)

Gemengde techniek op doek
100 × 120cm
€2300

Warme okertinten strekken zich breed uit onder een kobaltblauwe lucht, terwijl de horizon niet vastligt maar open en beweeglijk blijft. Donkere, vogelachtige gebaren stijgen op uit een wirwar van blauwe penseelstreken en vinden draagkracht op onzichtbare luchtstromen. De titel van het kunstwerk komt uit de laatste regel van Rilkes gedicht ‘Widening Circles’, dat ons uitnodigt te vertrouwen op wat vogels al weten: u hoeft niet te weten wat u bent of waar de cirkel eindigt om u eraan over te geven. Ruim leven betekent niet dat u zekerheid bereikt, maar dat u steeds opnieuw ontdekt dat er altijd een stroming is die u draagt.

Wanneer bent u gedragen door een stroming die u niet zag aankomen? Wat of wie was die stroming, en wat vertelt dat u over waarmee u verbonden bent?

Als u erop vertrouwde dat er altijd een stroming is die u draagt, zelfs wanneer u het gevoel hebt helemaal niets te weten, waaraan zou u zich dan vollediger kunnen overgeven?

Hoofdstuk 3: Geborgenheid vinden in de natuur

Topofilie is liefde voor een plek. Na verlies kan de natuur ons dragen, kalmeren, leiden en inspireren. Deze werken nodigen u uit om op te merken wat de lucht, het licht, het gras en uw eigen ademende lichaam u bieden, en wat dat onthult over uw vermogen om vol te houden en vreugde te ervaren.

The Sun’s Birthday (2026)

Gemengde techniek op doek
70 × 50 cm
€750

Het licht keert terug in fris groen en geel — de kleuren van nieuwe bladeren en een open hemel. Wilde bladeren en takken reiken omhoog naar het licht en dragen de eenvoudige vreugde van zonneschijn, lucht en beweging in zich. Het schilderij vangt het gevoel van een wereld die opnieuw begint. In de geest van het gedicht van e.e. cummings, ‘i thank You God for most this amazing’, viert dit werk de verwondering over het leven in het huidige moment: het zintuiglijke plezier van kleur, licht en groei, en een stille dankbaarheid en hoop dat het leven zich naar het licht blijft ontvouwen.

Welk landschap of welke plek in de natuur is er voor u geweest in moeilijke tijden?

Wat bood die plek u dat niets anders kon bieden, en wat zegt dat over wat u nodig hebt om u gedragen te voelen?

The Sky Was (2025)

Gemengde techniek op doek
80 × 70 cm
€1200

Dit werk begon vanuit pure verrukking: een onderdompeling in de kleuren, texturen en uitgestrektheid van de lucht. Ik wilde dat lucht en land één geheel zouden vormen in plaats van gescheiden of hiërarchisch te zijn, omdat ze in werkelijkheid bij elkaar horen, ondanks de scheidingen die we in onze gedachten vaak aanbrengen. Het proces was speels en zintuiglijk, geleid door het eenvoudige plezier van het verkennen van kleur, vorm en beweging. Het uiteindelijke kunstwerk voelt open en opgewekt, vredig en toch levendig. Toen ik later het gedicht ‘The Sky Was’ van E. E. Cummings las, voelde het alsof we naar precies dezelfde lucht hadden gekeken.

Wanneer voelde u onverwacht verwantschap met een plek, een gedicht of een persoon, en wat bracht dat gevoel van verwantschap u?

Welke scheidingen in uw leven — vroeger en nu, hier en daar, wij en zij — zouden kunnen vervagen als u zich voorstelde dat beide kanten bij elkaar horen?

Inside This Soft World (2026)

Gemengde techniek op doek
40 × 40 cm
€450

De voorgrond van dit abstracte zeegezicht is gevuld met getextureerd gras en verspreide sporen, als kleine schatten die langs een pad zijn achtergelaten. Terwijl ik nadacht over de praktijk om de ziel te leren volgen zoals we wilde dieren volgen — door de kleine tekenen van levendigheid op te merken die ze achterlaat — keerde ik steeds terug naar Mary Olivers gedicht Mindful, en vooral naar de regels: ‘kijken, luisteren, / mezelf verliezen / in deze zachte wereld — / mezelf steeds opnieuw / leren / vreugde te ervaren.’

Welke sporen heeft uw ziel de laatste tijd achtergelaten — kleine tekenen van levendigheid, plezier, verlangen of tederheid?

Waar wijzen ze u naartoe, en wat vertellen ze u over wie u bent?

Here, held in the light (2026)

Gemengde techniek op houten paneel
30 × 30 cm
€395 (inclusief zwevende lijst van naturel hout)

Een abstract zeegezicht in zachte tinten geel, lila en oker, met gelaagde vormen die doen denken aan water en zand in warm licht. Dit kunstwerk is een bespiegeling over de stille vreugde van het hebben van een lichaam — zelfs een lichaam dat kwetsbaar is, worstelt of hapert. Het nodigt uit om voldoende te vertragen om op te merken hoe buitengewoon het kan zijn om te voelen, aanwezig te zijn en dit vluchtige, zintuiglijke leven te bewonen: zout op de lippen, warmte op het gezicht en het zachte ritme van de ademhaling.

Hoe is uw relatie met uw lichaam veranderd door uw ervaringen met verlies?

Wat zou uw lichaam kunnen zeggen als u het bedankte omdat het u tot hier heeft gedragen?

Hoofdstuk 4: Verbondenheid creëren — met onszelf, de natuur en elkaar

Verbondenheid wordt niet in ons eentje hersteld, en ze ontstaat niet alleen uit wat gemakkelijk is. In dit laatste hoofdstuk richten de landschappen zich op relaties en heelheid, en op een verrassend inzicht: niet alleen horen wij erbij, ook alle moeilijke ervaringen in het leven horen erbij.

The Sweetness Between Us (2026)

Gemengde techniek op doek
60 × 70 cm
€895

Dit werk verbeeldt een paradijs — niet als overvloed in afzondering, maar als levenskracht die we samen opbouwen. Niets reikt hier in zijn eentje omhoog; alles beweegt in relatie tot iets anders en wordt gedragen door een gedeelde lichtheid — in evenwicht, overvloedig en mooi. Perzikroze staat voor welzijn en zachtheid, voor welwillendheid die van hand tot hand wordt doorgegeven. Het leven bloeit niet door dwang, maar door verbinding: wortels die naar andere wortels reiken, vrijgevigheid die vrijgevigheid ontmoet, en het ene levende wezen dat zijn licht doorgeeft aan het volgende.

Wanneer is welwillendheid van hand tot hand aan u doorgegeven?

Welke vorm van zachtheid zou u samen met anderen willen helpen ontwikkelen?

The Water We See Each Other In (2026)

Gemengde techniek op houten paneel
70 × 40cm
€710

We leren onszelf kennen via onze relaties: zij vormen het water waarin we onszelf zien. Wat als we allemaal ophielden met wild spartelen of naar de oever te zwemmen, en in plaats daarvan erop vertrouwden dat het water ons draagt? Wat als we ons zouden overgeven, rusten en drijven, lang genoeg om het water tot stilstand te laten komen en de modder te laten bezinken? In de stilte wordt het water helder en kunnen we onszelf — en elkaar — misschien duidelijker gaan zien.

Wie heeft gezien hoe u deze periode van uw leven doormaakt?

Wat zouden zij zeggen dat ze in u hebben gezien, iets wat u zelf niet altijd kunt zien?

All That Belongs (2026)

Gemengde techniek op doek
50 × 50cm
€600

Expressieve penseelstreken en collagevormen verweven paden, lichtstralen en fragmenten van water, lucht en land met elkaar, totdat ze moeilijk van elkaar te scheiden zijn. De grenzen blijven verschuiven en nodigen ons uit het geheel te zien in plaats van de afzonderlijke delen. Voluit leven vraagt iets soortgelijks van ons: weerstand bieden aan de neiging om onze ervaringen op te splitsen in wat we willen voelen en wat we liever zouden vermijden. Er kan geen moed zijn zonder angst, geen veerkracht zonder iets waarvan we moeten herstellen, en geen diepe waardering voor vreugde zonder de afwezigheid ervan te hebben gekend. Onze volledige ervaring hoort erbij.

Wat hebt u uit uw verhaal willen weren, en wat zou er veranderen als u het verwelkomde als onderdeel van het geheel?

Wat heeft uw ervaring met verlies u laten zien over wat u liefhebt, en hoe komt die liefde tegenwoordig tot uiting in de manier waarop u leeft?

Let Everything Happen to You (2026)

Gemengde techniek op doek
90 × 80cm
€1450

Ik maakte dit werk in mijn atelier, geïnspireerd door herinneringen aan het schilderen op de heidevelden van Northumberland: papier dat klapperde in de wind, verf die rondvloog, niet wachten op rustiger weer en de wind als samenwerkingspartner. Ik voelde me opgewonden en helemaal opgenomen in het landschap en het maakproces, en wilde dat gevoel in dit werk meenemen. De titel ontleent zich aan Rilkes uitnodiging om ‘alles u te laten overkomen: schoonheid en verschrikking’. Volledig betrokken zijn, in plaats van aarzelend en voorzichtig, kan beangstigend zijn. Het laat onvoorspelbare sporen en rommel achter — en daarin kan juist zoveel schoonheid schuilgaan.

Als zowel schoonheid als verschrikking horen bij wat het betekent om volledig mens te zijn, hoe zou het er dan uit kunnen zien om verder te gaan en voor alles open te staan?

Wie en wat zou u naast u willen hebben terwijl u dat doet, en wat kunt u doen om daar dichterbij te komen?

Dank u wel voor uw bezoek

Neem even de tijd om uzelf te erkennen omdat u hier bent geweest. U openstellen voor reflectie, gevoel en verbeeldingskracht is een daad van moed. Na verlies opnieuw een gevoel van verbondenheid opbouwen vereist geen antwoorden, prestaties of een eindpunt. Het groeit door aandacht, eerlijkheid, zorgzaamheid en moed.

U hebt een reis afgelegd van verlies en angst, via onzekerheid, naar de beschutting die we in de natuur vinden, en vervolgens naar verbondenheid — met onszelf, met de natuur en met elkaar. Sommige vragen hebben u misschien zachtjes geraakt; andere hebben mogelijk iets kwetsbaars of verrassends in u aangeraakt. Niets hoeft opgelost te worden. U mag zelf kiezen wat u nu wilt meenemen. Wat zal dat zijn?

Ik hoop dat deze tentoonstelling en reflectierondleiding u iets meegeven dat wortel kan schieten — een beeld, een gevoel of een vraag — en dat de groei van creativiteit, verbinding en verbondenheid in uw dagelijks leven ondersteunt.

Hartelijke groeten,

Zou u graag met een van deze kunstwerken willen leven?

Alle kunstwerken zijn te koop. Wilt u een van deze kunstwerken in huis halen, neem dan contact met mij op via cath@cathduncan.com of +31 6 27 97 73 66 (bellen of WhatsApp). Ik ontmoet u graag bij Sijthoff Cultuur of maak een afspraak voor een telefonisch gesprek of videogesprek.

Hier vindt u antwoorden op veelgestelde vragen over de aankoop, verzending en mijn restitutiebeleid. Heeft u nog andere vragen? Neem dan gerust contact met mij op!

Wilt u deze reflectierondleiding met iemand delen?

U beleeft deze rondleiding het best tijdens de tentoonstelling Topophilia: Landscapes of Belonging bij Sijthoff Cultuur in Leiden, waar u de kunstwerken van 14 november tot en met 6 december persoonlijk kunt bekijken. U bent ook van harte welkom om deze online versie door te sturen naar vrienden of dierbaren die de tentoonstelling niet kunnen bezoeken.